Η CURRENT Athens είναι μία διαδικτυακή πλατφόρμα προώθησης της σύγχρονης τέχνης.

Εξώφυλλα: #15 Μαργαρίτα Αθανασίου

KEIV

Καλύμνου 38, 11251 Αθήνα keiv.space Οδήγησέ με
Έκθεση: 15.05.2021, 16:00
15.05.2021-04.06.2021

Εγκαίνια: 15.05.2021, 16:00-20:00
Δευτέρα-Παρασκευή: 14:00-19:00

Προσθήκη στο ημερολόγιο 2021:05:15 16:00:00 2021:06:04 23:58:00 Europe/Athens Against the Linear Against the Linear - More informations on /el/events/event/3107-against-the-linear KEIV Κωνσταντίνος Λιανός
Η έκθεση Against the Linear είναι η αισθητική προέκταση μιας συζήτησης μεταξύ καλλιτεχνών σχετικά με το πως και το που το αποσπασματικό βίωμα αποκτά υλική υπόσταση στην δουλειά του καθενός. Η έκθεση μπορεί να ιδωθεί ως ένα δειγματοληπτικό ensemble επιμελημένο από τον Κωνσταντίνο Λιανό συνοδευόμενο από το κείμενο του Άρη Αναγνωστόπουλου με τίτλο Μύθευση – προς μια τεχνολογία της δυνητικότητας.
 
 
επιμέλεια : Κωνσταντίνος Λιανός
κειμενογράφηση : Άρης Αναγνωστόπουλος

Μύθευση – προς μια τεχνολογία της δυνητικότητας
 
“since this planet for thousands of years has been up under that law of death and destruction, it’s moving into something else which I choose to call MYTH, a MYTH-SCIENCE, because it’s something that people don’t know anything about.” Sun Ra interview in: Sinclair, John. “It Knocks on Everybody’s Door.” Sun Ra: Interviews and Essays. London: Headpress, 2010.
Οι συνήθεις κριτικές στην τεχνολογία, και ειδικά στην πολυδιάσπαση της πληροφορίας, δείχνουν προς τον αποξενωτικό χαρακτήρα της τεχνολογίας μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα και το ρόλο της στην παραγωγή ενός μελαγχολικού υποκειμένου της νεωτερικότητας. Μπορεί να πει κανείς, ωστόσο, ότι οι κριτικές αυτές στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στην φαντασιωσική υπόθεση ενός αυθεντικού ανθρώπινου υποκειμένου. Ποιο μέλλον επιφυλάσσεται όμως για το υποκείμενο του αλγορίθμου; Μήπως και το ανθρώπινο υποκείμενο δεν είναι ξενιστής ενός αλγοριθμικού υποκειμένου του ασυνειδήτου; Ταυτόχρονα, προϋποθέτουν μια σαφή οριοθέτηση ανάμεσα στην τέχνη, από τη μια μεριά, και τις τεχνικές της γνώσης (φιλοσοφία, επιστήμη, τεχνολογία) από την άλλη. Στη βάση αυτού του υποθετικού διαχωρισμού λειτουργεί μια θεωρία περί αλήθειας, η οποία θεμελιώνεται πάνω σε μια κατανόηση του κόσμου ως χωρισμένου σαν από κάποιο αόρατο προπέτασμα σε πραγματικότητα και αναπαράσταση. Η τέχνη, κατά την θεωρία αυτή, μπορεί να παραμείνει ήσυχη και καταπραϋντική στο πεδίο των αναπαραστάσεων, όπου είναι καταδικασμένη να παίζει στον αιώνα.
Αυτός ο διαχωρισμός διατηρείται ωστόσο μέσα σε ένα καθεστώς γενικευμένης καλλιτεχνικής παραγωγής: η αντιστροφή του καλέσματος του Joseph Beuys «όλοι είναι καλλιτέχνες», με τους όρους της πολιτικής οικονομίας της προσοχής. Πρόκειται για την γενικευμένη κοινωνική παραγωγή περιεχομένου με μια λογική crowdsourcing – μια εξαγωγή υπεραξίας από την ίδια την καθημερινή εμπειρία ενός φαντασιακού αντικειμένου που ονομάζεται ακόμα καταχρηστικά «άτομο». Ο καλλιτέχνης είναι πλέον μια φιγούρα-παράδειγμα της σύγχρονης εργασίας, με αντιφατικό και ειρωνικό τρόπο, παρά την συχνή άρνηση των υποκειμένων που αυτοκαθορίζονται ως τέτοια (ως καλλιτέχνες δηλαδή) να αναγνωρίσουν εαυτές ως «εργαζόμενες».
Στην καρδιά της νέας αυτής συνθήκης βρίσκεται μια οντολογία της αστάθειας, της κρίσης, του ρίσκου. Πουθενά, παρά τις διαβεβαιώσεις για το αντίθετο που συνέχουν τη μυθολογία της οπισθοδρομικής αντίδρασης στον 21ο αιώνα, δεν συνάγεται ότι η κατεύθυνση που έχει πάρει ο σύγχρονος καπιταλισμός είναι μια σταθεροποιητική δύναμη του κοινωνικού. Ακόμα και η διαδεδομενη χομπεσιανή εικόνα περί του κράτους-Λεβιάθαν αδυνατεί να κρύψει την σχέση του καπιταλισμού-κρίση με την αυτοκαταστροφή, με τις στιγμιαίες διακυμάνσεις του χρηματιστηρίου, τις οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις, και, σε βαθύτερο ορίζοντα, τις δυστοπικές αλλαγές της ζωής στον πλανήτη. Ακόμα περισσότερο όμως, γεννά για μια καθηλωτική επιστημολογία που αναγράφεται σε ένα δίπολο προόδου-στάσης, και ακυρώνει κάθε διαδρομή εκτός τους.
Μια από τις παράπλευρες απώλειες του τέλους των μεγάλων αφηγήσεων ήταν και η απώλεια του μύθου ως ολοποιητικής λειτουργίας. Ασφαλώς, δεν θα θρηνήσουμε την απώλεια του μύθου με την έννοια που του δίνει η αποικιοκρατική εξαίρεση – δηλαδή ως ένα κατηγόρημα ανάμεσα σε μια συλλογή που συνιστά το πρωτόγονο, τη μυθική σκέψη. Δεν θα τον νοσταλγήσουμε επίσης ως το άλλο της λογοκρατικής, θετικιστικής παράδοσης, χωρίς το οποίο δεν μπορεί να λειτουργήσει. Τέλος, δεν θα τον εννοιολογήσουμε ως επαναλαμβανόμενο επιτελέσμα που συνιστά το πεδίο του αναμενόμενου και αποδίδει ισχύ σε μια εξουσία. Αντίθετα, θα αναζητήσουμε το μύθο ως πράξη, δηλαδή, κατά τον νεαρό Μαρξ, τη καθολική, δημιουργική δραστηριότητα που μεταβάλλει τον υλικό κόσμο. Μια πράξη που δεν συμβαίνει σε έναν Πλατωνικό αλλόκοσμο, αλλά στον ενσώματο, συναισθηματικό τόπο της ζωής. Στα πλαίσια αυτά, μέρος της ταυτόχρονής μας τέχνης δεν αρκείται στα σαφώς διαχωρισμένα στεγανά της αναπαράστασης, αλλά διεκδικεί μερίδιο από το πραγματικό. Αντί να παράγει φανταστικούς κόσμους βασισμένους σε πραγματικά στοιχεία, παράγει φανταστικά στοιχεία και προσωπικότητες που παρεμβαίνουν στον κόσμο έτσι όπως βιώνεται. Αλλάζει την τεχνολογία της πραγματικότητας, υιοθετώντας στρατηγικές που υπερβαίνουν τη συνθήκη πραγματικότητα-είδωλο.
Στην αναζήτηση αυτή, η αισθητική, ως επιστημολογία της αντίληψης, αλλάζει χαρακτήρα: αντλεί, αφενός, από την Καντιανή προσέγγιση της αισθητικής ως θεμελιώδες ερώτημα κάθε μεταφυσικής. Δηλαδή την αισθητική ως διερεύνηση (ως κριτική) της λειτουργίας της πρόσληψης, μια ερώτηση που έχει να κάνει με το πώς καταλαβαίνουμε μέσω των αισθήσεων. Αυτή η ελαφριά μετατόπιση προς της αισθητική ως λειτουργία, και όχι ως κατηγορία: το όμορφο, το καλαίσθητο, το ιδεατό, επιτελεί και μια ριζική μετάθεση της αισθητικής ως σκέψης. Η αισθητική δεν είναι κάτι, δεν είναι ένα πράγμα, μια κατηγορία έστω. Είναι, αντίθετα, κάτι που αναδύεται, κάτι εμμενές στα παθήματα του ομιλόντος σώματος, ή αυτού που καταχρηστικά τόσες γενεές φιλοσόφων αποκαλούν νου. Επιπρόσθετα, η αντίληψη της αισθητικής ως επιστημολογίας παρεισάγει μια ανασκόπηση της ίδιας της κριτικής λειτουργίας μέσα στην τέχνη: όχι πια η κριτική ως δεικτική δυνατότητα αποκάλυψης μιας θλιβερής και μπανάλ συνωμοσίας. Αλλά η κριτική ως δημιουργική, δυνητική, κατασκευαστική φαντασία εναλλακτικών κόσμων και η συνακόλουθη αντίστροφη μηχανική τους. Μέσα στην αντίληψη αυτή του μύθου, το πεδίο της τέχνης γίνεται αντιληπτό ως μια ευρετική (Heuristics) διαδικασία. Η «Διονυσιακή μηχανή» του Νίτσε δεν είναι ένα πεδίο διαχωρισμένο από την παραγωγή γνώσης για τον κόσμο, αλλά αντίθετα, ένα βασικό συστατικό της γνώσης αυτής.
Τέλος, είναι σημαντικό να σημειώσουμε την σχέση της πρακτικής της μύθευσης με την αλληλοδιάχυση των χρόνων στην ύστερη νεωτερικότητα. Αυτό μπορεί να σημαίνει μόνο μια φαντασιακή πλήθυνση, στην οποία η παρουσία στοιχείων από το παρελθόν, και ιδιαίτερα το μέλλον, διανοίγει μια ποικιλότητα χρονικοτήτων. Μέσα στην απώλεια των μεγάλων τελεολογικών αφηγημάτων, αναδύεται ένα ρευστό παρόν, ένα σύμπλεγμα από καιρούς, ένας πτυχωμένος χωροχρόνος, μέσα στον οποίο πλοηγούμαστε με οδηγό τη μήτιδα. Η Μήτις υπάρχει στο παρόν, σε ένα διευρυμένο παρόν, βλέποντας μόνο μέσω του διαύλου ενός μονοσήμαντου μέλλοντος, ενός έντονα παρόντος σκοπού. Η τέχνη εδώ μπορεί να λειτουργήσει ως μια «χαρτογράφηση» μοτίβων δράσης σε ένα περίπλοκο κόσμο με ασημειωτικό τρόπο. Όπως τα τραγούδια της Ωκεανίας που χρησιμεύουν ως διαδρομές πλοήγησης μέσα σε ένα αχανές και μη-σημειωτικό περιβάλλον.
Στην κατεύθυνση αυτή δρα η παράδοξη χρονικότητα του après -coup: η κατασκευή ενός μέλλοντος το οποίο ετεροχρονισμένα δρα στο παρόν μέσω μιας αρχαιολογικής αναψηλάφησης ή μιας αντίστροφης μηχανικής. Πρόκειται για μια επιχείρηση διαφυγής από τη βαρυτική έλξη της νοσταλγίας ενός πιο «αυθεντικού» παρελθόντος – είτε αυτό αφορά τα άτομα, είτε τις κοινότητες, είτε την ίδια την τεχνική διάσταση της τέχνης. Χρειάζεται να στραφούμε στο Φουκό για να ανοίξει ο δρόμος προς μια θεμελίωση του a priori σε μεγάλα χρονικά διαστήματα: ο βαθύς χρόνος, η αρχαιολογία, τα καθεστώτα γνώσης και ιστορικότητας δείχνουν προς την κατεύθυνση μιας αρχαιολογίας, που υπολογίζει τον βαθύ χρόνο (deep time) μέσα στα συμφραζόμενα της σύστασης του νου.

Against the Linear